Project Interculturele Schoolcultuur

Werken aan een schoolcultuur die diversiteit erkent en omarmt

Een school waar elke leerling zich thuis voelt, waar alle leerlingen gelijke kansen krijgen en zich maximaal kunnen ontwikkelen.
Wil je van jouw school ook zo’n warme school maken?
Dan is het belangrijk om te zorgen voor een warm klimaat dat de diversiteit op school erkent en omarmt.


Zich thuis voelen
Het belang van een interculturele schoolcultuur blijkt uit het Vlaamse onderzoeksluik van het grootscheeps Europees project ‘Youth in Europe Study’ (YES!) (‘School Diversity Policies’, Celeste et al, 2017), uitgevoerd door het Centrum Sociale en Culturele Psychologie van de KU Leuven. Het levert bovendien interessante gegevens op om de ontwikkelingskansen van jongeren met een migratieachtergrond te versterken. Het longitudinaal onderzoek werd uitgevoerd bij meer dan 3000 leerlingen tussen 12 en 15 jaar en dat in 66 Vlaamse secundaire scholen.

Het onderzoek toont voornamelijk aan dat een interculturele schoolcultuur ervoor zorgt dat leerlingen zich meer ‘thuis voelen’ op school, wat op zijn beurt weer een positieve invloed heeft op de schoolprestaties van álle leerlingen, met of zonder migratieachtergrond.

In een ‘intercultureel’ model van diversiteit worden culturele verschillen benoemd en erkend en gaan we er actief mee aan de slag. Dat terwijl de meeste Vlaamse secundaire scholen een ‘kleurenblinde visie’ aanhangen en dus weinig of geen aandacht schenken aan culturele verschillen.

De grote vraag voor directies en schoolteams is dan: hoe kunnen we werken aan een interculturele schoolcultuur? Hoe pakken we de transitie naar een interculturele school aan? Hoe ontwikkelen we die interculturele visie? Hoe zorgen we ervoor dat deze gedragen wordt door directie en leerkrachten? Hoe vertalen we die visie op diversiteit naar concrete praktijken? En hoe zorgen we ervoor dat de leerlingen en de ouders meestappen in het verhaal en (culturele) diversiteit ook echt gaan zien als een meerwaarde?

Stap voor stap
Het project ‘Interculturele Schoolcultuur’ wil deze omslag stimuleren en zorgen voor een maximale ondersteuning van de scholen (directies, leerkrachten, zorgcoördinatoren, leerlingen en ouders) die deze transitie willen inzetten.
Trajectmatig en gestoeld op stevig wetenschappelijk onderzoek duiken we samen de praktijk in.

Het traject omvat de volgende stappen:
Stap 1: Workshop ‘De Barometer’
Samen met je schoolteam nemen we de schoolcultuur onder de loep en dit op 5 belangrijke domeinen:
• Identiteit
• Taal
• Samen leren
• Samen leven
• Participatie
‘De Barometer' brengt zo de noden en vragen glashelder in kaart.

Ook de leerlingen en hun ouders worden niet vergeten en worden op maat bevraagd en betrokken in het traject, want ook zij maken deel uit van de schoolcultuur. Samen bekijken we wat haalbaar is op het vlak van ouder- en leerlingenparticipatie.

Stap 2: Van inzicht naar werkplan
‘De Barometer’ maakt de pijnpunten en de krachten zichtbaar en maakt duidelijk waarin de leden van het schoolteam elkaar vinden of net niet.
Deze vaststellingen nemen we onder de loep en spreken we goed door om uiteindelijk met het schoolteam één of meerdere domeinen te kiezen waar de school wil op inzetten.
De uitdaging bestaat erin om motiverend en verbindend te werken, de leerlingenraad en de oudervereniging in dit proces te betrekken, zodat alle schoolactoren betrokken partij zijn.

Stap 3: Ondersteuning op maat
Voor de realisatie van het werkplan kan de school een beroep doen op de expertise en begeleiding van de partners van het project, maar ook op andere actoren. Daarvoor wordt een ‘Toolbox Interculturele Schoolcultuur’ samengesteld met daarin workshops, vorming, omkadering, enz. waaruit schoolteams, leerlingenraden en ouderverenigingen kunnen putten om de realisatie van hun werkplan te ondersteunen en kwaliteitsvol te laten verlopen.
Binnen deze ‘Toolbox’ gaan we op zoek naar de gepaste ondersteuning voor de school. Die beslist uiteindelijk zelf met wat en hoe ze aan de slag wil gaan.

Stap 4: Waar staan we?
Na een jaar maakt de school een stand van zaken op door middel van een aangepaste versie van ‘De Barometer’ waarbij opnieuw alle actoren (directie, leerkrachten, zorgcoördinatoren, leerlingen en ouders) betrokken worden.
Deze tussentijdse ‘Barometer’ geeft een zicht op het afgelegde traject, de positieve ervaringen en de knelpunten en mondt uit in een nieuw werkplan met concrete stappen op korte termijn om het veranderingsproces succesvol verder te zetten.

Tijdens heel dit traject houdt School zonder Racisme de vinger aan de pols en kan de school bij haar terecht met haar vragen.

Het project ‘Interculturele Schoolcultuur’ is een gezamenlijk project van
• School zonder Racisme vzw
• De drie koepels van ouderverenigingen (VCOV, GO! Ouders en KOOGO)
• De Vlaamse Scholierenkoepel
• Democratische Dialoog (Erasmus Hogeschool Brussel)

Dr. Jozefien De Leersnyder (Assistant Professor Sociale en Culturele Psychologie, Universiteit van Amsterdam) zorgt voor de wetenschappelijke ondersteuning.


custom_html_banner1